Bekijk onbeantwoorde berichten | Bekijk actieve onderwerpen Het is momenteel Do 13 Dec 2018, 06:57



Reageren op dit onderwerp  [ 1 bericht ] 
 Reconstructie: Hoe Nederland een aanval op Suriname overwoog 
Auteur Bericht
Beheerder
Beheerder
Avatar gebruiker

Geregistreerd: Wo 10 Nov 2010, 21:15
Berichten: 2212
Woonplaats: Doorn
Has thanked: 706 times
Been thanked: 1692 times
National Flag: Netherlands
Reageer met citaat
Bericht Reconstructie: Hoe Nederland een aanval op Suriname overwoog
Afbeelding


Nederland stond in 1987 op het punt om, met steun van Amerika, Suriname binnen te vallen en legerleider Desi Bouterse te arresteren. Lees de reconstructie uit de Volkskrant van 20 november 2010.


Suriname, zes jaar na de sergeantencoup van Desiré Delano Bouterse. Er heerst, sinds juli 1986, veel onrust in het land na de oprichting van het Nationaal Surinaams Bevrijdingsleger, beter bekend als het Junglecommando onder leiding van Ronnie Brunswijk. Het Surinaamse leger valt, als represaille voor acties van Brunswijk en zijn strijders, dorpen aan. De oud-kolonie staat aan het begin van de bloedige 'binnenlandse oorlog' die tientallen levens zal kosten.

In augustus 1986 is het eerste burgerslachtoffer gevallen, een jongetje van 3 jaar is overleden bij een vuurgevecht tussen het leger en het Junglecommando. In september zijn militairen van Bouterse bij Mokeponde in een hinderlaag gelopen, waarbij meer dan tien doden zijn gevallen aan legerzijde.

Er zijn ook grote spanningen tussen legerleider Bouterse en de in juli aangetreden regering-Radhakishun. Het kabinet bestaat uit ministers van de Hindoestaanse VHP, de creoolse NPS, de Javaanse KTPI, de Associatie van de Surinaamse Fabrikanten en van de vakbeweging. Maar er zitten ook vier ministers in van de 25 Februari Beweging (VFB) van de militairen.

In oktober komt bij het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag een bijzonder verzoek van drie Surinaamse regeerders. Een van hen is premier Pretaap Radhakishun (1934-2001). Wat het driemanschap Nederland vraagt, is niet mis: hulp om Suriname te verlossen van Bouterse, die sinds de staatsgreep van 1980 nog altijd grote invloed uitoefent op het reilen en zeilen van het land. Als Bouterse eenmaal buitenspel staat, kan Suriname terugkeren naar een democratie met vrije verkiezingen, hopen zij.

Op 4 november 1986 staat in de Nederlandse pers dat er met asbakken en stoelen is gesmeten bij een Surinaams regeringsberaad. Radhakishun wil van de Bouterse-getrouwe minister van BuZa Herrenberg af, maar daar verzet Bouterse zich tegen. Een medewerker van het Surinaamse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt in de krant dat Bouterse vasthoudt aan Herrenberg, omdat hij niet alleen de landsbelangen behartigt, maar ook betrokken is bij de cocaïnesmokkel waarvoor kolonel Boerenveen in 1985 is gearresteerd in Miami. Over drugsconnecties tussen Bouterse en Boerenveen is half september 1986 voor het eerst iets naar buiten gekomen bij het proces tegen Boerenveen in de VS. Radhakishun en Bouterse zijn het ook oneens over de aanpak van Brunswijk. Radhakishun wil met hem onderhandelen, maar Bouterse wil dat absoluut niet. Bouterse zit Radhakishun zo in de weg dat hij zijn toevlucht zoekt bij Nederland om van hem af te komen.

Cubaanse beïnvloeding
De Nederlandse regering denkt in het najaar van 1986 niet voor het eerst na over ingrijpen in Suriname. Eind 1982 was ook al een verzoek van de Verenigde Staten binnengekomen voor steun bij een invasie. De Amerikanen waren vanwege de toenadering tussen Bouterses regime en het communistische Cuba bang voor een te grote invloed van Cuba in Zuid-Amerika. Minister-president Ruud Lubbers had steun aan dat plan afgewezen. Na de inval van de VS op Grenada eind 1983, die een eind moest maken aan Cubaanse beïnvloeding, had Bouterse de diplomatieke banden met Cuba haastig verbroken en lieten de Amerikanen het invasieplan varen. Nu het om een verzoek uit Suriname gaat, ligt de zaak anders. Juristen van het ministerie van Buitenlandse Zaken zien volkenrechtelijk voldoende ruimte om gehoor te geven aan het verzoek.


Doden en gewonden zijn niet uit te sluiten De Koninklijke Marine zou een plan moeten uitwerken voor het inrekenen van Bouterse op een van zijn schuiladressen in Paramaribo. Leden van het Korps Mariniers moeten een hoofdrol krijgen bij de uitvoering van de actie. De mariniers zijn gespecialiseerd in gevechtsoperaties vanaf het water, met landingen vanuit zee op de kust, en kunnen ook op land goed uit de voeten. Er is één probleem: Nederland heeft geen materieel om zo'n invasie te plegen.

Een ander probleem waarvoor het plan een oplossing moet bieden: wat moet er gebeuren als Bouterse-getrouwen represaillemaatregelen nemen tegen de zesduizend Nederlanders in Suriname? Dat zijn grotendeels Surinamers met een Nederlands paspoort die zijn teruggekeerd naar hun land of daar op bezoek zijn. Hun aanwezigheid maakt de uitwerking van het plan om Bouterse te arresteren gecompliceerd.

De mariniers hebben sinds Nieuw Guinea (1962) geen buitenlandse operatie meer uitgevoerd. Wel zijn ze in Nederland betrokken geweest bij de gijzelactie door leden van het Japanse Rode Leger op de Franse ambassade in Den Haag en bij de Molukse gijzelacties: de treinkaping bij Wijster in 1975 en de treinkaping/schoolbezetting in De Punt/Bovensmilde in 1977. Maar deze operatie is van een heel andere orde. Nederland heeft Amerikaanse steun nodig voor het transport. Er staan enkele Fokker Friendships op de Nederlandse Antillen, maar die zijn niet geschikt voor dit doel. Er moeten daarom gevechts- en transportvliegtuigen en helikopters uit de Verenigde Staten komen.

Terwijl de mariniers het plan uitwerken, neemt de spanning in Suriname toe. Het Nationaal Leger doodt op 29 november 1986 in Moiwana veertig mensen, onder wie vrouwen en kinderen. In dezelfde periode worden in Sabana naar schatting achttien dorpelingen gedood. De Surinaamse regering roept op 1 december 1986 de noodtoestand uit in de regio waar het Junglecommando actief is. Er komt een vluchtelingenstroom op gang van duizenden bewoners naar Paramaribo, Frans Guyana, Nederland en de VS. In Suriname doen geruchten de ronde over een aanval vanuit Frans Guyana door Franse huurlingen.

Vliegveld Zanderij
Premier Ruud Lubbers en minister van Defensie Willem van Eekelen krijgen op 30 november 's ochtends bij de Marinestaf een briefing over het invasieplan. Dat blijkt nog niet rijp. Onderdeel ervan is om vliegveld Zanderij te bezetten, maar vandaar is het nog 46 kilometer naar Paramaribo, een afstand die over de weg moet worden afgelegd.

Er moet vaart worden gemaakt, want de verlofperiode van de mariniers zit eraan te komen. Minister-president Lubbers vertelt Van Eekelen op weg naar de briefing dat een boodschapper uit Suriname hem op het Torentje een brief bevattende het steunverzoek, respectievelijk een verzoek tot ingrijpen bij hem heeft gedeponeerd.

's Avonds komt het plan aan de orde tijdens een gesprek in het Torentje, waar Lubbers en Van Eekelen minister Van den Broek van Buitenlandse Zaken inlichten. Van Eekelen hoort die avond van vicepremier Rudolf de Korte dat hij de indruk heeft dat Lubbers geen heil ziet in de invasie, omdat er onvoldoende aanleiding voor is.

In de Verenigde Staten vergadert president Ronald Reagan op 11 december 1986 met minister Weinberger van Defensie over het Nederlandse verzoek om militair transport van 700 Nederlandse mariniers naar Suriname. Weinberger aarzelt om toestemming te geven aan minister Shultz van Buitenlandse Zaken, maar Reagan vindt dat de VS geen 'nee' kan zeggen tegen een NAVO-bondgenoot.

Ze besluiten pas definitief 'ja' te zeggen als de tactische militaire problemen zijn opgelost. Er gaat een militair team naar Nederland om te praten met de Nederlandse militaire top. Voorwaarde is in elk geval dat Nederland als eerste voet aan land zet in Suriname. Een verzoek om steun aan de VS zal vervolgens onmiddellijk worden gehonoreerd, zo is de afspraak. De VS zal zo nodig zelf helpen met militairen, maar als bondgenoot, niet als aanvaller. Het eerste schot zal door Nederland gelost moeten worden.

Tijdens een bijeenkomst op het Catshuis op 11 december zegt Lubbers zich zorgen te maken over het effect van de inval. Is Nederland straks niet terug bij af met de dekolonisatie, vraagt de minister-president zich af. En wat moet er gebeuren als de toestand in Suriname na een paar maanden nog steeds chaotisch is? Hij besluit de zaak de dag daarna te bespreken met de fractievoorzitters.

Op 12 december krijgt Van Eekelen een nieuwe briefing van de marineleiding. Vliegveld Zanderij blijkt zwaarder beveiligd dan verwacht. Er staan mitrailleurs en gepantserde voertuigen. Er wordt besproken hoe die kunnen worden uitgeschakeld. Van Eekelen uit twijfels over de haalbaarheid van de actie, maar chef Marinestaf Carl Brainich von Brainich-Felth ziet goede mogelijkheden om de Surinaamse militairen daar uit te schakelen. De mariniers willen de actie doorzetten, hoewel doden en gewonden aan Nederlandse kant niet zijn uit te sluiten.

Lubbers raadpleegt op 12 december tijdens de lunchpauze de fractievoorzitters Voorhoeve (VVD), Kok (PvdA), Van Mierlo (D66) en De Vries (CDA) om duidelijkheid te krijgen over het draagvlak voor een eventuele invasie. De fractievoorzitters krijgen te horen dat de volkenrechtelijke situatie anders is dan bij de Amerikaanse inval in Grenada in 1983, na de staatsgreep van generaal Huson Austin. Hier gaat het immers om een verzoek vanuit de Surinaamse regering zelf. Voorhoeve blijkt bezorgd en vraagt zich af of de actie wel de moeite waard zal zijn, Kok is niet tegen, Van Mierlo heeft geen duidelijk standpunt en ook De Vries houdt zich op de vlakte.

Herculesvliegtuigen
Het Amerikaanse militaire team is inmiddels in Nederland aangekomen. Het invasieplan wordt verder uitgewerkt en er komt een scenario op tafel om aan te vallen met Herculesvliegtuigen en met helikopters vanaf een landingsschip. Boven Zanderij zal een eenheid met parachutes uit Herculesvliegtuigen springen, de overige mariniers volgen per helikopter. Het doel is om het afweergeschut op Zanderij uit te schakelen en vervolgens af te gaan op de kazerne van de militaire politie, zo'n 3 kilometer verderop. Die post heeft een bezetting van 200 man. Omdat Bouterse rekening houdt met een aanval via Zanderij oefenen de MP's regelmatig op het snel uitrukken naar het vliegveld. Van de Surinaamse luchtmacht (60 man, vier vliegtuigen en sinds kort één helikopter) heeft men niets te vrezen.

De landmacht bestaat uit 1.800 man maar heeft geen tanks. Halverwege Zanderij en Paramaribo is een dorp waar mogelijk ook weerstand van MP'ers is te verwachten. Voor het uitschakelen daarvan kan eventueel een beroep worden gedaan op Amerikaanse luchtondersteuning.

Gelijktijdig met de actie op Zanderij zal een bataljon per helikopter in Paramaribo landen om Bouterse te arresteren op een van de schuiladressen die de Amerikaanse inlichtingendienst heeft weten te achterhalen.

Als het bataljon vanuit Zanderij verbinding heeft gemaakt met het bataljon in Paramaribo, zijn daar voldoende manschappen om rust en orde in de stad te bewaren. De troepen zullen er minimaal één maand moeten blijven tot de situatie stabiel is en de veiligheid van de Nederlanders is gewaarborgd.

Onderdeel van de operatie is ook om een Nederlands fregat vanaf de Nederlandse Antillen met wat kleinere Amerikaanse schepen naar de ingang van de Surinamerivier bij Paramaribo te laten varen, een eind uit de kust, waar het niet zal opvallen omdat de Surinaamse marine (160 man) geen radar heeft en de vier patrouilleboten van de marine vooral op de rivieren actief zijn. Kikvorsmannen moeten posten van de militaire politie langs de Surinamerivier uitschakelen.

Het planningsteam meldt dat Nederland zestig uur nodig heeft tussen het vertrek van de mariniers uit Nederland en de aanval. Het landingsschip met mariniers en helikopters voor de aanval op Paramaribo zal vanaf een Amerikaanse marinebasis in Florida via de marinebasis Roosevelt Roads op Puerto Rico naar de kust van Suriname varen.

De plannen circuleren in de marine in zo klein mogelijke kring. De mariniers die de actie moeten uitvoeren, zullen bij hun oproep te horen krijgen dat het gaat om een oefening ter versterking van de Nederlandse Antillen en pas onderweg van het werkelijke doel op de hoogte worden gesteld.

Van den Broek informeert, ook op 12 december, de ministerraad over de situatie in Suriname, maar wijdt geen woord aan het invasieplan. Vanwege de vele slachtoffers onder bosnegers, ook vrouwen en kinderen, heeft hij ambassadeur Dirk Jan van Houten bij de Surinaamse regering laten aandringen op een humanitair optreden.

Hij zegt dat Nederland terughoudend moet zijn met uitlatingen over Suriname, omdat rekening moet worden gehouden met de Nederlandse gemeenschap in Suriname. 'De politieke toekomst van Suriname is vooralsnog onvoorspelbaar. Er heerst een voortdurende sfeer van intimidatie, waardoor de leiders van de politieke partijen, alsmede de gewone burgers zich nauwelijks meer durven bewegen uit angst voor represaillemaatregelen door het leger. Het verzet, dat wordt gevoerd in de vorm van een guerrillaoorlog, zal het lang kunnen volhouden. Niettemin beschikt het over te weinig kracht om naar Paramaribo te kunnen oprukken, maar ook de middelen van legerleider Bouterse blijken beperkt te zijn.'

Op 14 december 1986 praat Van Eekelen 's middags over het plan met Voorhoeve. De VVD-fractievoorzitter zegt veel waarde te hechten aan het verrassingselement, want hij is bezorgd dat Bouterse anders de kans krijgt om Nederlanders te gijzelen. Voorhoeve is verbaasd dat Lubbers de fractievoorzitters al heeft ingelicht nog voordat er een besluit is genomen. Die avond heeft Van Eekelen op het Catshuis ook een gesprek met Lubbers en Van den Broek. Zij concluderen dat het vanwege het verlof van de mariniers te kort dag is om de invasie nog te laten plaatsvinden en daarom wordt het definitieve besluit uitgesteld tot na 15 januari. Reagan krijgt te horen dat Nederland (vooralsnog) afziet van de actie. Lubbers en Van Eekelen lichten de fractievoorzitters onder geheimhoudingsplicht in.

Op Oudjaarsdag krijgt ambassadeur Van Houten een diplomatieke nota van de Surinaamse regering. Daarin staat onder meer dat Nederland internationale organisaties en met Suriname bevriende naties opzettelijk onjuiste informatie verstrekt over mensenrechtenschendingen en standrechtelijke executies. Suriname ergert zich er ook aan dat Nederland oogluikend toestaat dat vanuit ons land steun aan Brunswijk wordt gegeven door in Nederland woonachtige Surinamers. Nederland zou erop uit zijn om een klimaat te scheppen dat een invasie rechtvaardigt.

Op 9 januari 1987 doet Van den Broek in de ministerraad opnieuw verslag van de situatie in Suriname. Hij zegt die ochtend per telegram te hebben vernomen dat het wegzenden van de Nederlandse ambassadeur in Paramaribo mogelijk aanstaande is vanwege 'ongeoorloofde inmenging'. Vooral Bouterse en minister Herrenberg zouden voorstander zijn van het uitwijzen van Van Houten. Om dit te voorkomen heeft Van den Broek een brief naar Suriname gestuurd waarin hij laat weten dat Nederland de diplomatieke betrekkingen op het huidige niveau wil handhaven. Als Van Houten inderdaad tot persona non grata wordt verklaard, zal ook Carlo Spier, de Surinaamse zaakgelastigde in Nederland, worden uitgewezen, meldt Van den Broek. De minister benadrukt dat Nederland en Suriname het best gediend zijn met het zo veel mogelijk beheersen van de toegenomen spanningen en het voorkomen van escalatie. Verbreking van de diplomatieke banden is voor beide landen slecht.
Van den Broeks poging om Van Houten in Suriname te houden, mislukt. Op 10 januari 1987 krijgt Van Houten te horen dat hij voor 25 januari het land moet verlaten. De grootste grief is dat hij een lijst met burgerslachtoffers van het Nationale Leger heeft doorgegeven aan de Nederlandse regering.

Gezamenlijke oefening
Op 15 januari heeft Van Eekelen opnieuw een briefing bij de marine. Er is nu sprake van het inzetten van 850 mariniers met 16 helikopters. Er wordt ook gesproken over het voorbereiden van het publiek op de aanval. De gedachte wordt geopperd om alvast naar buiten te brengen dat Nederlandse mariniers gezamenlijk gaan oefenen met de Verenigde Staten. Na deze laatste briefing ziet het kabinet echter definitief af van de invasie. Nu de spanningen tussen Nederland en Suriname zo zijn opgelopen, is Nederland zelf te veel partij geworden en kan een militaire operatie moeilijk nog worden gelegitimeerd met het argument dat deze plaatsvindt op verzoek van Surinaamse regeerders.

In de dagen voor zijn aftocht hoort ambassadeur Van Houten van de Amerikaanse ambassade dat het gerucht circuleert dat er op Zanderij een aanslag op hem zal worden gepleegd. De ambassadeur en de militair attaché van de Verenigde Staten en de ambassadeur van de Sovjet-Unie bieden aan hem tot in het vliegtuig te escorteren. Van Houten arriveert op 21 januari 1987 veilig op Schiphol, waar hij wordt opgevangen door de secretaris van minister Van den Broek. Hij mag niet praten met de pers, uit angst voor verdere escalatie.

Het zal hierna lang stil blijven over het invasieplan. Bob de Graaff en Cees Wiebes wijden in 1998 er in hun boek Villa Maarheeze (over de geschiedenis van de Inlichtingendienst Buitenland) een alinea aan, maar schrijven dat ten onrechte toe aan de Amerikanen. In 2007 verschijnen postuum de dagboeken van Ronald Reagan, waarin het invasieplan opnieuw kort wordt genoemd. Reagan schrijft wel dat het om een Nederlands plan gaat.

Voor SP-Kamerlid Harry van Bommel is de passage in Reagans dagboeken aanleiding om Kamervragen te stellen aan minister Verhagen van Buitenlandse Zaken. Verhagen antwoordt dat Nederland in 1986 met de VS heeft overlegd om Nederlandse militairen een evacuatieoperatie voor Nederlanders in Suriname te laten uitvoeren en dat het verzoek om steun aan de VS is ingetrokken toen een evacuatie minder nodig leek. De vraag van Van Bommel of het parlement hier indertijd over is geïnformeerd, beantwoordt Verhagen met een verwijzing naar uitspraken van Van den Broek in de Kamer op 10 december 1986, naar aanleiding van berichten over zo'n evacuatieplan in de pers. Van den Broek zei in de Kamer dat zulke plannen voor noodgevallen heel normaal zijn voor landen met een grote Nederlandse gemeenschap. Over het plan om Bouterse uit te schakelen rept Verhagen in 2007 met geen woord.

Een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt desgevraagd dat niet duidelijk is hoe Verhagens beantwoording van de vragen over Suriname tot stand is gekomen. Het ministerie kan ook geen documenten achterhalen over het invasieplan.

Lubbers en Van den Broek bevestigen het bestaan van het plan voor de operatie. 'Ik kon hier op 10 december 1986 uiteraard geen open kaart over spelen tegenover de Tweede Kamer', zegt Van den Broek. 'Het Surinaamse verzoek was bedoeld om de dictatoriale legerleider Bouterse te (helpen) verwijderen. Daarmee is echter niet gezegd dat mogelijke Nederlandse militaire steun uitsluitend die doelstelling had.

Onze medeverantwoordelijkheid voor het lot van de Surinaamse Nederlanders (tijdens de binnenlandse oorlog) heeft daarbij ook een rol gespeeld.' Wie de twee politici waren die Radhakishun steunden, kan geen van de bewindslieden zich 24 jaar later herinneren. Wel valt de naam van waarnemend president Fred Ramdat Misier (1926-2004), maar zekerheid over zijn betrokkenheid kan niemand geven.

Oud-ambassadeur in Suriname Van Houten zegt nooit iets te hebben gehoord over het invasieplan. Van het bestaan van een evacuatieplan was hij wel op de hoogte. 'Ik heb toen zelfs mijn honden weggehaald uit Suriname, omdat ik van de Amerikanen hoorde dat die niet mee mochten bij een evacuatie.'

Van Eekelen zegt nu dat hij opgelucht was dat het plan van tafel ging. 'Ik zag die aanval op Zanderij niet zitten. Ik vond het buitengewoon emotioneel om de afweging te maken. Ik kende marinemensen die deel zouden nemen aan de aanval en voelde me verantwoordelijk voor hen. Ik heb ze ook apart genomen om te horen of ze de operatie wel verantwoord vonden. Ik vond dat sommigen buitengewoon zakelijk dachten over de risico's van de operatie, met name ambtenaren van Buitenlandse Zaken. Het heeft mij verbaasd hoe lang het bestaan van het invasieplan geheim is gebleven.'

Bron: volkskrant.nl


Do 25 Okt 2018, 20:50
Meld dit bericht

These users thanked the author Rinus for the post (total 2): SnufAndré Jans
  Rating: 28.57%
Profiel Privébericht versturen E-mail WWW
Berichten weergeven van de afgelopen:  Sorteer op  
Reageren op dit onderwerp   [ 1 bericht ] 

Wie is er online?

Gebruikers in dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 1 gast


U mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen in dit forum
U mag geen reacties plaatsen op onderwerpen in dit forum
U mag uw berichten niet wijzigen in dit forum
U mag uw berichten niet verwijderen in dit forum
U mag geen bijlagen plaatsen in dit forum

Zoeken naar:
Ga naar:  
cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group.
Designed by STSoftware for PTF.

Vertaald door phpBBservice.nl.